वैदिक शास्त्र

Home - वैदिक शास्त्र

श्री. सचिन जोशी गुरुजी

अधिक माहितीसाठी, Call: (+९१) ९५५२० ९५१५९

25 +

वर्षे अनुभव

1000 +

फोन कंसल्टेशन्स

5000 +

साक्षर अभ्यास

100 +

वस्तू पूजा

50 +

अंतरराज्यीय पूजा

15 +

देशव्यापी पूजा

अधिक माहितीसाठी आमच्याशी संपर्क साधा.

वेदोऽखिलो धर्ममूलं स्मृतिशीले च तद्विदाम् । आचारश्चैव साधूनामात्मनस्तुष्टिरेव च ॥

अर्थ: संपूर्ण वेद हे जगातील सर्व सत्य ज्ञानाचे आणि धर्माचे मूळ आहेत. हे शास्त्र आपल्याला केवळ भौतिक प्रगतीच नाही, तर आत्मिक समाधान मिळवण्याचा मार्ग दाखवते.

वैदिक शास्त्राची सविस्तर माहिती :

वैदिक शास्त्र हे केवळ धार्मिक कर्मकांड नसून ते मानवी जीवनाचा सर्वांगीण विकास साधणारे एक प्राचीन आणि प्रगल्भ विज्ञान आहे. यामध्ये प्रामुख्याने वेद, उपनिषदे आणि षड्दर्शनांचा समावेश होतो, जे सृष्टीची निर्मिती, निसर्गाचे नियम आणि मानवी अस्तित्वाचा उद्देश स्पष्ट करतात. हे शास्त्र केवळ अध्यात्मावर न थांबता आयुर्वेद (आरोग्य), खगोलशास्त्र (ज्योतिष), वास्तुशास्त्र (स्थापत्य) आणि योगशास्त्र यांसारख्या व्यावहारिक विषयांचेही सखोल मार्गदर्शन करते.

या शास्त्राचा मुख्य गाभा म्हणजे निसर्गाशी सुसंगत जीवन जगणे आणि आपल्या अंतर्मनातील शक्तीला ओळखणे होय. 'यथा ब्रह्माण्डे तथा पिण्डे' या सिद्धांतानुसार, जे संपूर्ण विश्वात आहे तेच आपल्या शरीरात आहे, हे वैदिक शास्त्र आपल्याला पटवून देते. मंत्रोच्चार, ध्यान आणि यज्ञ यांसारख्या माध्यमांतून वातावरणातील नकारात्मकता दूर करून सकारात्मक ऊर्जा मिळवणे, हा या शास्त्राचा महत्त्वाचा भाग आहे. थोडक्यात सांगायचे तर, वैदिक शास्त्र म्हणजे भौतिक प्रगती आणि आत्मिक शांती यांचा समतोल साधणारी एक समृद्ध जीवनपद्धती आहे.

तुमची पूजा आजच बुक करा

तुमच्या पवित्र कार्यासाठी सुलभतेने नोंदणी करा आणि ईश्वरी आशीर्वादाचा लाभ घ्या.

पूजेसाठी नोंदणी करा
Vedic Ritual

वेदांची रचना

चार प्रमुख वेद आहेत:

ऋग्वेद — विविध देवतांवर स्तुती आणि मंत्र, उदा. अग्नि, इंद्र, वरुण. यजुर्वेद — यज्ञ व विधींसाठी लागणाऱ्या प्रक्रिया व मंत्र. सामवेद — ऋग्वेदातील मंत्रांवर आधारित गेय (गाण्याचे) मंत्र. अथर्ववेद — टोटके, उपासना, जडीबुटी ज्ञान, लोकाचार.

प्रत्येक वेदाचे चार भाग असतात:

ब्राह्मण: विधी आणि समारंभांचे स्पष्टीकरण. आरण्यक: अरण्यातील साधकांसाठी ध्यान व चिंतनशील मजकूर. संहिता: मंत्रसंग्रह.
उपनिषद: तत्त्वज्ञान, आत्मा, ब्रह्म, मोक्ष या विषयांवर सखोल विचार.

वैदिक शास्त्राचे तत्त्वज्ञान

सुरुवातीला विधीप्रधान असलेल्या वेदांमध्ये उपनिषदांमध्ये पुढे सखोल तत्त्वज्ञान विकसित झाले:

ब्रह्म:जिथे पवित्र अग्नी प्रज्वलित केला जातो आत्मा:गार्हपत्य, आहवनीय आणि दक्षिणाग्नि हे तीन मुख्य प्रकार. मोक्ष:साजूक तूप, समिधा, धान्य आणि औषधी वनस्पतींचे अर्पण.
कर्म : ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेदातील पवित्र मंत्रांचे पठण.

या तत्त्वज्ञानाने वेदान्त, सांख्य, योग, मीमांसा अशा पुढील तत्त्वशास्त्राला दिशा दिली.

परंपरा व जतन:

वैदिक शास्त्र श्रुती (ऐकलेली गोष्ट) म्हणून पिढ्यानपिढ्या गुरूंनी शिष्यांना तोंडी शिकवले. विविध शाखा (शाखा) निर्माण झाल्या, प्रत्येकाची स्वतःची आवृत्ती जतन केली गेली.. हे ग्रंथ नंतर लिखित स्वरूपात आले, पण आजही मौखिक परंपरेला श्रेष्ठ मानले जाते.

आजचे महत्त्व

आजही वैदिक शास्त्राचा प्रभाव आहे:

धार्मिक विधी व उपासना पद्धतींमध्ये. संस्कृत भाषा आणि पारंपरिक ज्ञानशाखा (आयुर्वेद, ज्योतिष, शिल्पशास्त्र) मध्ये. नैतिक मूल्ये, सामाजिक कर्तव्ये, आणि अध्यात्मिक जीवनमार्ग ठरवताना.
यज्ञाची प्रमुख अंगे

वैदिक शास्त्राचे मुख्य तत्त्व

धर्म (कर्तव्य):

वैदिक शिकवणीत वैयक्तिक व सामाजिक कर्तव्यांचे मार्गदर्शन दिले जाते.

ऋत (सृष्टीचा समतोल):

विधी व नैतिक जीवनाने विश्वसमतोल राखणे..

यज्ञ (होम, बलिदान):

देव आणि माणसामधील नाते मजबूत करणारे विधी.

मंत्र व ध्वनीची शक्ती:

मंत्रांचे शुद्ध उच्चारण हे शक्तिशाली व परिवर्तनशील मानले जाते.

शांतिपाठ

अग्नि, वायु, सूर्य, नद्यांमध्ये दैवी शक्ती मानली जाते.

यज्ञाचे फायदे (वैदिक दृष्टीने)

  • आध्यात्मिक प्रगती व मोक्षमार्ग.
  • वातावरणातील दूषितता नष्ट होते.
  • सजीवांच्या कल्याणासाठी ऊर्जेचे प्रक्षेपण.
  • मानसिक, शारीरिक स्वास्थ्याची वृद्धी.
  • कर्मशुद्धी व ऋणमोचन.

वैदिक महत्त्व

  • यज्ञो वै श्रेष्ठतमं कर्म — यज्ञ हे श्रेष्ठ कर्म आहे (भगवद्गीता ४.२३).
  • यज्ञाशिवाय देवता संतुष्ट होत नाहीत.
  • यज्ञातूनच वर्षा, अन्नवृद्धी, सृष्टीचक्र चालते (गीता ३.१४).

यज्ञांचे प्रकार (वैदिक काळातील)

नित्य यज्ञ—

दररोज करायचे यज्ञ (अग्निहोत्र, दर्शपौर्णमास, आग्रयण).

काम्य यज्ञ —

विशिष्ट फलासाठी (पुत्रकामेष्ठी, सर्वकामेष्टी, राजसूय, अश्वमेध).

प्रायश्चित्त यज्ञ —

पापपरिहारासाठी.

सामाजिक यज्ञ —

जनकल्याणासाठी (सार्वजनिक सत्यनारायण यज्ञ, रुद्रयज्ञ, दुर्गायज्ञ).