वैदिक विवाह संस्कार

Home - वैदिक विवाह संस्कार

श्री. सचिन जोशी गुरुजी

अधिक माहितीसाठी, Call: (+९१) ९५५२० ९५१५९

25 +

वर्षे अनुभव

1000 +

फोन कंसल्टेशन्स

5000 +

साक्षर अभ्यास

100 +

वस्तू पूजा

50 +

अंतरराज्यीय पूजा

15 +

देशव्यापी पूजा

अधिक माहितीसाठी आमच्याशी संपर्क साधा.

वैदिक विवाह संस्कार – सविस्तर माहिती

विवाह संस्कार हा हिंदू धर्मातील सोळा संस्कारांपैकी (षोडश संस्कार) एक महत्त्वाचा संस्कार आहे. वैदिक परंपरेनुसार विवाह केवळ दोन व्यक्तींचा संसार सुरू करण्याचा करार नसून, तो एक धार्मिक, सामाजिक आणि आध्यात्मिक बंध आहे. यामध्ये यज्ञ, मंत्र, आणि विधींच्या माध्यमातून वर, वधू आणि त्यांच्या कुटुंबांची देवांसमोर प्रतिज्ञा घालून एक नवा जीवनसंस्कार सुरू केला जातो.

विवाह संस्काराचा उद्देश

दोन व्यक्तींना, त्यांच्या शरीर, मन आणि आत्म्याला पवित्र बंधनात बांधणे. धर्म, अर्थ, काम आणि मोक्ष या चार पुरुषार्थांपैकी तीन (धर्म, अर्थ, काम) पूर्ण करण्याचा प्रारंभ. पुढील पिढी (संतती) घडवून वंशाचा आणि संस्कृतीचा विस्तार.

तुमची पूजा आजच बुक करा

तुमच्या पवित्र कार्यासाठी सुलभतेने नोंदणी करा आणि ईश्वरी आशीर्वादाचा लाभ घ्या.

पूजेसाठी नोंदणी करा
Vedic Ritual

विवाह संस्काराची मुख्य रचना

वैदिक विवाह संस्कारात अनेक पद्धती आहेत (उदा. ब्रह्मविवाह, गंधर्वविवाह), पण ब्राह्मणधर्मप्रणीत विवाहात यज्ञ आणि सप्तपदी हे मुख्य भाग आहेत.

सीमान्त पूजन मधुपर्क कन्यादान सप्तपदी (सात फेऱ्या) अग्निपरिक्रमा मंगलाष्टक आणि आशीर्वाद

विवाह संस्काराची मुख्य रचना

सप्तपदी हा हिंदू विवाहाचा सर्वात पवित्र आणि कायदेशीरदृष्ट्या महत्त्वाचा विधी आहे. अग्निसाक्षीत वर-वधू सात पावले चालतात आणि प्रत्येक पावलावर संसाराच्या समृद्धीसाठी विशिष्ट संकल्प करतात:

अन्नसमृद्धी आरोग्य संपत्ती सुख संतती मैत्री एकता
सप्तपदी विधी

विवाह विधीचे टप्पे (Wedding Rituals)

मांगलिक कार्यांची तयारी

विवाहापूर्वी वर आणि वधूच्या घरी मंगलकार्य: हल्दी, वरात स्वागत आणि कुलदेवता पूजन.

विवाहमंडप शुद्धी

मंडप आणि विवाहपीठ शुद्ध करून, कुंभ, मंगलकलश आणि यज्ञकुंड विधीवत सजवणे.

वर पूजन आणि स्वागत

वराला विष्णूरूप (देववत) मानून त्याचे पूजन आणि फुलांनी उत्साहात स्वागत करणे.

कन्यादान

वडील किंवा पालकांमार्फत कन्येचा हात अग्नी आणि देवाच्या उपस्थितीत वराला सोपवणे.

अग्निपरिक्रमा

यज्ञकुंडात अग्निस्थापन करून होम करणे, समिधा आणि पवित्र आहुती देऊन सप्तपदी पूर्ण करणे.

मंगलसूत्र व सिंदूरधारण

वर वधूच्या गळ्यात मंगलसूत्र घालतो आणि सौभाग्यवतीचे प्रतीक म्हणून मस्तकावर कुंकू लावतो.

मंगलाष्टक

उपस्थित पुरोहित आणि मंडळी मंगलाष्टक म्हणतात आणि नवदांपत्यावर अक्षता टाकून शुभ आशीर्वाद देतात.

आशीर्वाद आणि विसर्जन

वडिलधाऱ्यांचे आशीर्वाद घेणे आणि विधीची सांगता करून देवतेस शांतीपूर्वक विसर्जित करणे.

Vedic Ritual

मंत्र आणि यज्ञाचे महत्त्व

वैदिक विवाहात सर्व विधी यजुर्वेद व ऋग्वेद यांतील मंत्रांनी केले जातात. यज्ञाच्या साक्षीने हे कर्म पार पडल्यामुळे विवाह केवळ सामाजिक करार न राहता धार्मिक संलग्नता प्राप्त करतो. अग्नीला साक्षी मानून नवदांपत्याने आयुष्यभर एकमेकांचे सहचर होण्याचा संकल्प करणे हे मुख्य आहे. आज अनेक विवाह सोहळे थोडक्यात केले जातात, परंतु पारंपरिक वैदिक विवाह विधी अजूनही खूप मोठ्या प्रमाणावर ब्राह्मण, वैश्य, क्षत्रिय आणि अन्य हिंदू समाजांत पाहायला मिळतात, विशेषतः मोठ्या धार्मिक कुटुंबांत आणि गावांमध्ये.